Ἕνας προσηλυτισμὸς στὸν ὁποῖο κάτι πῆγε στραβά

Κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ ἔγινε σεισμὸς μεγάλος στὴ Βηρυτὸ τῆς Φοινίκης κι ἔπεσαν τὰ περισσότερα κτίσματα τῆς πόλεως. Κι αὐτὸ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα πολλοὶ ἐθνικοὶ νὰ μποῦν στὴν Ἐκκλησία καὶ νὰ λένε ὅτι εἶναι Χριστιανοὶ ὅπως κι ἐμεῖς. Ἀπὸ τοῦτο τὸ γεγονὸς μερικοὶ ἐπεχείρησαν μεταβολὲς στοὺς τύπους τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὅμοια μὲ κλέφτες ἀνεχώρησαν καὶ ἔφτιαξαν δική τους ἐκκλησία (ναό) καὶ ὑποδέχθηκαν ἐκεῖ τὸ πλῆθος μιμοῦμενοι ὅλα τὰ τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὑπῆρξαν σχεδὸν κοντά μας, ὅπως ἡ αἵρεση τῶν Σαμαρειτῶν μὲ τοὺς Ἰουδαίους, καὶ ἐζοῦσαν μὲ τὸν τρὸπο τῶν ἐθνικῶν (ἐθνικῶς ζῶντες).

Θεοφάνης, Χρονογραφία, Ἔτος 5840 ἀπὸ Κτίσεως Κόσμου (347-348). Μετ. Ἀνανίας Κουστένης, τ. 1, σ. 109.

 

Τὸ ἀρχαῖο κείμενο ὑπάρχει, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Θεοφάνη (ἀρχὲς 9ου αἰώνα), καὶ σὲ μία ἀνώνυμη ἱστορία ποὺ ἀνάγεται ἀρκετὰ νωρίτερα ἀπὸ τὸ Θεοφάνη, σήμερα βρισκόμενη ὡς παράρτημα στὴν ἔκδοση τοῦ Φιλοστόργιου ἀπὸ τοὺς J. Bidez – F. Winkelman (1981), μὲ τίτλο Fragmente eines Arianischen Historiographen, σ. 214 (παράγραφος 23).

Ἐὰν ὁ ἱστοριογράφος ἦταν Ἀρειανιστής, τότε οἱ πρώην Ἐθνικοὶ πῆγαν νὰ γίνουν Ἀρειανιστές, ἀλλὰ δὲν τὰ κατάφεραν.

Σχολικὴ προπαγάνδα

Παράλληλα μὲ τὶς διώξεις κατὰ τῶν Χριστιανῶν ἐπὶ Μαξιμίνου Δάια (308-313), γινόταν σχολικὴ προπαγάνδα στὶς νεότερες γενιές, μὲ τὴν ἀνάγνωση καὶ ὑποχρεωτικὴ ἐκμάθηση ἀπὸ τοὺς μαθητὲς λιβέλλων κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Βλ. Εὐσέβιος, Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία, 810.8-14, 812.21-23 (9.5.1, 9.7.1).

Πλάσαντες τότε ὑπομνήματα τοῦ Πιλάτου καὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, γεμᾶτα ἀπὸ κάθε εἴδους βλασφημία κατὰ τοῦ Χριστοῦ, μὲ ἔγκριση τοῦ αὐτοκράτορα, τὰ στέλνουν σὲ ὅλη τὴν χώρα ποὺ βρισκόταν ὑπὸ τὴν ἐξουσία του, μὲ τὴ μορφὴ προκήρυξης, καὶ παραγγέλλουν νὰ τὰ δημοσιεύσουν σὲ ἐμφανὲς σὲ ὅλους μέρος σὲ κάθε τόπο, σὲ χωριὰ καὶ πόλεις. Καὶ οἱ γραμματοδιδάσκαλοι νὰ τὰ διδάσκουν στὰ παιδιὰ ἀντὶ γιὰ μαθήματα, καὶ νὰ ἐπιβάλλουν σὲ αὐτὰ νὰ τὰ μαθαίνουν ἀπ’ ἔξω.

καί:

Τὰ παιδιὰ τῶν σχολείων ἔφερναν καθημερινὰ στὸ στόμα τους τὸν Ἰησοῦ καὶ τὸν Πιλάτο, καὶ τὰ ὑβριστικὰ πλαστὰ ὑπομνήματα.